Widoki Folwarku: budynki, staw, pola i słonecznik
← Powrót do strony głównej · Zurück zur Startseite

Część XIV

Molitory, Scholtze, Tabernatory i inni w naszej parafii

Pofyrtane dzieje Folwarku

1705 - 1711 Josef I naszym cesarzem. Przygotowywany już od dzieciństwa, gdyż jego dwaj bracia (z I małżeństwa Leopolda I) zmarli wcześnie, jeszcze przed jego narodzeniem. Już w wieku 9 lat został królem Węgier. Mając 13 lat został królem Rzymu i rzeszy niemieckiej. Od tego momentu towarzyszył ojcu cesarzowi Leopoldowi I jako król i brał udział we wszystkich naradach. Miał więc okazję poznać dokładnie wszystkie tajniki gospodarki i polityki prowadzonej przez Habsburgów. Dlatego też zaraz po śmierci ojca Leopolda I (1705) mógł bez oporów (opozycji) kierować państwem. Jako cesarz Josef I nie zamykał się przed radami obcych, ale do swojego otoczenia był zawsze w wielkim dystansie. W sprawach religijnych był tolerancyjny. W wieku 21 lat poślubił Amalię Wilhelminę - księżną von Braunschweig-Lindenburg - protestantka, która przed zaślubinami przeszła na katolicyzm. Piękna (jak piszą) i dobrze wykształcona księżna nie miała jednak wielkiego wpływu na jego decyzje. Zmarł mając 33 lata we Wiedniu.

Cesarz Josef I urodził się 26.07 1678 we Wiedniu jako (7) dziecko ojca Leopolda I, a jako (1) dziecko z III małżeństwa z Eleonorą Magdaleną von Pfalz-Neuburg.

Związek małżeński zawarł 24.02.1699 z księżną Amalią Wilhelminą von Braunschweig-Lüneburg. Urodziła troje dzieci (drugie zmarło, nie dożyło 1-urodzin)

9.12. 1687 koronowany na króla Węgier

26.01.1690 koronowany na króla Rzymu i rzeszy niemieckiej

5.05.1705 wybrany na króla Czech i Śląska (nie koronowany)

5.05.1705 uznany za cesarza.

Zmarł 17 kwietnia 1711 roku we Wiedniu

Rządził tylko 6 lat, Kontynuował wojny prowadzone przez swego ojca Leopolda I wprowadzał też dalsze zmiany w rządzeniu państwem, szczególnie w sądownictwie gdzie panowała wielka samowola i stosowano różne miarki. Możnym wiele rzeczy niegodziwych uchodziło bezkarnie, natomiast mieszczanie i chłopi traktowani byli według twardego kodeksu w tamtych czasach. Idzikowski pisze: "szybko przekazywani byli (instigatori) - katowi na ostre pytanie, a po przyznaniu się do winy skazywani na śmierć przez ogień, miecz, czy stryczek a wielu (w 1717 roku) wysłano na galery corocznie we wrześniu i w marcu do Wiednia". Dalej Idzikowski pisze: hrabia Jerzy Proskowski i Baltazar Pückler pozwolili sobie na bezprawne wyprawy w lasy należące do wikarii w Niemodlinie. Właściciele się poskarżyli, że zostali - przez Pücklerowską czeladź mocno poturbowani i poranieni. Pückler został skazany na 1000 dukatów, ale się odwoływał do cesarza od wyroku i nie płacił - sprawa ciągnęła się latami, tak że sprawca zmarł śmiercią naturalną nie doczekawszy się cesarskiego ułaskawienia.

W okresie rządów Josefa I (1707) w Polsce wybuchła zaraza. Zostały zamknięte wszystkie granice, zburzono wszystkie przeprawy mostowe, a na drogach przekopano głębokie rowy. Kto mimo wszystko przekroczył granicę został zastrzelony albo na szubienicach stojących przy granicy bez sądu i żadnych formalności przez kata powieszony. Wewnątrz księstwa bez pisemnego zezwolenia nie wolno się było nikomu poruszać.

1711 roku 17-tego kwietnia we Wiedniu umiera cesarz Josef I, jego miejsce zajmuje młodszy brat Karol III, ale poznamy go jako cesarz Karola VI w następnej części.

To już ostatnie lata panowania dynastii Habsburgów w naszej okolicy. Przez te dwieście lat w zasadzie nic się nie zmieniło, zachowały się jeszcze stare średniowieczne stosunki społeczne. Byliśmy za daleko od Wiednia, aby tam wprowadzone zmiany zadziałały i u nas - na zmiany poczekamy jeszcze następne 100 lat.

Zamek na Ostrówku w Opolu
(szkic autor nieznany)

W głębi widoczne winowskie i goreckie górki

W roku 1751 Opole miało 1186 mieszkańców, 20 piekarzy, 20 masarzy, 9 kowali, 7 krawców, 3 kołodziejów, 4 stolarzy, 12 kramarzy (sklepików straganów), 37 tkaczy płótna, 9 kuśnierzy, byli jeszcze rymarze kapelusznicy, siodlarze, ślusarze.
A jak to wyglądało w naszej parafii?

Do tej pory udało mi się ustalić tylko niektórych, a więc po kolei, zaczniemy od najważniejszych na wsi - sołtysów.

nazwisko imięmiejscowośćfunkcja / zawódudokumentowany rok
Kornek FranciszekFolwarksołtys (Scholtze)1769, 1784
Gambietz GregoriGorkisołtys1775
Wieshala MichaelGórki Goreksołtys1794
Rabb BartekWójtowa Wieś Vogsdorfsołtys1797
Kutz AndreasNowa Kuźnia Neuhamersołtys1784
Wieshala GrzegorzDomecko Dometzkosołtys1792,1796
Piechaczek JohannBoguszyce Bogushitzsołtys
Müller FranciszekDombrówkasołtys1803
Kutz UrbanChrząszczycesołtys1782
Kowol MichaelŹlinicesołtys1768
Piechaczek BartholomeoChrzowicemłynarz -1800, 1784 (Molitor)
Schiller AntonNowa Kuźniamłynarz1789 jako świadek
Schiller AntonNowa Kuźniamłynarz1800 jako pan młody, ślub z Jadwigą lat 22
Wotzka CasperBoguszycemłynarz1797, 1792
Cebula JohanŹlinicemłynarz1799
Sosna AndreasDomeckomłynarz1798, 1802,
Hanus CasperOchodzemłynarz1768
Pokuta ThomasChrząszczyceorganista1775
Czaja SimonChrząszczyceorganista1803
Czura SimonChrząszczyceSchulmeister1799
Nowol JosephPrószkówBurmistrz1795
Rzitka JohannPrószkówfabrykant1786
Czech ValentinChrząszczyceKarczmarz1766 (kretschmer)
Czech TomasChrząszczycekarczmarz1797 Tabernator
Bida MichaelZłotnikikarczmarz1767 (kretschmer)
Lempka CasperŹlinicekarczmarz1768, 1797 Tabernator
Wieshala MatheusDomeckoKarczmarz1767, Tabernator
Kuśnierz WalentinusDomeckokowal (Schmid)1784
Murgasz WawrzinChrząszczycekowal1792
Dudek JohannOchodzeKowal1803
Janikula FranciszekFolwarkkowal1783
Janikula MatheusBoguszycekowal1768
Somer JohanDomeckostolarz1768

20 stycznia 1766 udzielono ślubu Jakubowi lat 21 synowi Franciszka Piechaczka (bauer) z Chrząszczyc i Mariannie córce Valentina Czech (karczmarz i bauer) z Chrząszczyc. Świadkowie: Jakub Piechaczek i Georgi Lysy (bauer) z Chrząszczyc

20 stycznia 1766 roku udzielono ślubu Sebastianowi lat 26 synowi Georga Łuszczyk z Follwarku z Marianna lat 20 córka Christopha Brzoza (robottgärtner - chłop pańszczyźniany) z Winowa. Świadkowie: Jakob Świętek i Mathias Czaja (bauer) z Folwarku

8 lutego 1767 roku udzielono ślubu Jakubowi lat 24 synowi Josepha Katszuba (bauer) z Chrząszczyc z Marianna lat 22 córką Alberta Kubicza (bauer) z Chrząszczyc. Świadkowie: Mathias Rybarczyk i Jakob Wieczorek z Chrząszczyc

25 sierpnia 1767 roku udzielono ślubu Michaelowi lat 27 synowi Johanna Sommers (bauer) z Domecka z panną Marianną lat 20, córką Valentina Dudek (gärtner - zagrodnik) z Domecka. Świadkowie: Mathes Wieszala (Kretschmer - karczmarz) i Johann Trojak (Freigärtner wolny zagrodnik) z Domecka

17 maja 1767 roku udzielono ślubu Michaelowi Bida lat 46 (wdowiec, Kretschmer - Karczmarz) ze Złotnik z panną Cathariną lat 23 córką Jakuba Piechaczka (bauer) ze Chrzowic. Świadkowie: Franciszek Piechaczek (bauer) ze Chrzowic, oraz Martin Lambek (tu chodzi prawdopodobnie o Lempka -bauer) ze Złotnik

31 stycznia 1768 roku udzielono ślubu Bartkowi Gambiec lat 45 (wdowiec, bauer) z Gorek z wdową Anną Maria Czaja lat 39 z Folwarku (bauerka - na gruntach w Gorkach). Świadkowie: Gregor Gambiec i Casper Niespor (bauery) z Gorek.

29 maja 1768 roku udzielono ślubu, Walentemu Hanus lat 28 (wdowiec, Freigärtner - wolny zagrodnik) z Ochodz z panną Marianną lat 17 córką Grzegorza Kuśnierz (halb bauer) z Domecka (z domem w Ochodzach ?). Świadkowie: Valentin Gogolak z Ochodz (halb bauer) i Johan Somer stolarz z Domecka

Wszystkie tłumaczenia własne - nieprofesjonalne (mogą być pomyłki) Tyle na dziś!

pozdrowienia z folwarku rudolf